Een goede facilitator is als een schoolmeester: hij laat zijn klas stralen

8 november 2013
Categorieën: Gastblog
Geen reacties »

Faciliteren is een belangrijke taak van de dagvoorzitter. Ieder heeft daarin zijn eigen stijl, zijn eigen aanpak en wellicht zelfs zijn eigen favoriete tools. Maar er zijn ook wetmatigheden, uitgangspunten die voor iedereen hetzelfde zijn. Jesse Bussemaker, eigenaar van Een dag in vorm, ontwerpt en faciliteert hei- en strategiedagen. Hij put uit zijn ervaring als docent en constateert: faciliteren is eigenlijk hetzelfde als les geven aan kleuters.

In 2000 ben ik na de Academie voor Lichamelijke Opvoeding begonnen als gymleraar op een basisschool in Amsterdam Zuidoost. Op dagen dat er zeven of meer verschillende groepen aan je voorbij trekken, moet je vlot leren schakelen om telkens weer aan te sluiten bij de belevingswereld van de doelgroep. Deze uitdaging, maar ook de uitdaging om met alle leerlingen op een prettige manier het einde van de les te halen, bleken mijn voornaamste drijfveren om het onderwijs jarenlang als een krachtige leeromgeving te ervaren waarin ik veel kon oefenen. In mijn huidige werkzaamheden als facilitator van heidagen, merk ik dat het lesgeven en mijn uitdagingen daarbinnen voor mij de ideale voorbereiding was voor een rol als facilitator.

IMG_6177

 

Binnen het lesgeven vond ik lesgeven aan kleuters verreweg het leukst. Er bestaat geen zuiverder feedback dan lesgeven aan kleuters. Alle keuzes die je maakt hebben effect, gewenst of ongewenst. Hoe hard je spreekt, welke woorden je kiest, waar je gaan staan of juist gaat zitten, welke volgorde je hanteert bij de instructie. Wanneer je een opdracht niet exact in de juiste volgorde vertelt of voordoet, dan doen kleuters je allemaal fout na. Over hun gedrag zit nog geen filter van fatsoen of hoffelijkheid. Als je te dichtbij gaat staan en te hard praat, plast er zeker één in zijn broek. Wanneer je op gelijke hoogte of liever nog iets lager gaat zitten en rustig en duidelijk spreekt, afgestemd op hun belevingswereld, dan willen ze allemaal met je mee. De puzzel die ik 10 jaar geleden dagelijks probeerde op te lossen, is exact dezelfde die mij vandaag de dag als facilitator zo prikkelt; ‘Hoe zorg ik ervoor dat mensen met mij mee willen?’

 

De vraag wat er nodig is om een heidag tot een succes te maken benader ik dus het liefste vanuit een zo goed mogelijk op de wensen van de deelnemers afgestemd programma. Daarnaast wil ik hen allemaal verbinden aan de doelstelling en prikkelend resultaat van de heidag door zorgvuldig een context te creëren waarin mensen met mij, of nog belangrijker, met elkaar mee willen.
De ideeën voor een heidag van de leidinggevende zijn lang niet altijd gelijk aan de wensen van zijn of haar medewerkers. Ook kom ik regelmatig tegen dat een leidinggevende niet precies weet welke wensen er precies leven onder medewerkers. In dat geval probeer ik aan de hand van voorgesprekken of een enquête de wensen van de medewerkers helder te krijgen. Deze wensen van de medewerkers zijn voor mij altijd het uitgangspunt. Ook hier geldt voor mij belangrijke onderwijsles: Als leerkracht win je het niet van 30 kleuters, al is op de macht natuurlijk alles mogelijk. Wanneer je hen een intrinsiek gemotiveerde stap wilt laten zetten binnen hun leerproces, kun je niet anders dan aan te sluiten bij de ‘zone van naaste ontwikkeling’ (Vygotski). Welke uitdagende, maar bereikbare vervolgstap kun je hen bieden?
Het plannen van voorgesprekken of het uitzetten van een enquête heeft nog een andere functie, je activeert namelijk daarmee de voorkennis van de deelnemers. Ook ‘het activeren van voorkennis’ is bekende onderwijstechniek. Voordat leerlingen iets nieuws leren verbind je de voorliggende opdracht aan wat zij eerder geleerd en gedaan hebben. Deelnemers aan de komende heidag raken hierdoor vroegtijdig betrokken bij het proces en worden door hun wensen uit te spreken ook deelverantwoordelijk voor het resultaat. Het is daarmee niet langer het (kwetsbare) feestje van de leidinggevende, maar een feestje van ons allemaal.

Ik geloof, opnieuw vanuit het onderwijs, sterk in het creëren van een context of klimaat waarin kinderen met jou willen leren. Ik denk dan ook dat een leerkracht vooral een verzorger en bewaker is van het klimaat waarin geleerd kan worden. Een facilitator dus. Of zoals Albert Einstein het verwoordt:’ I never try to teach my students anything, I only try to create an environment in which they can learn!’ Goed gezelschap dus.
Voor deze gelegenheid heb ik mijn afscheidsartikel (vanaf p. 9) uit 2008 in het vakblad voor gymleraren eens teruggelezen. Daar schrijf ik onder meer ‘Je zoekt naar een vervolgstap die voor de ander betekenisvol is. Daarbij maakt het niet uit of je lesgeeft aan kleuters, groep 8 of studenten van de Pabo.’ Inmiddels durf ik wel te stellen dat het helemaal niet uitmaakt wie ik begeleid of welke groep in faciliteer. De zoektocht is hetzelfde, maar de uitkomst van de puzzel is telkens anders. Invulling geven aan deze vervolgstap van de ander laat volgens mij goed zien waar het in faciliteren allemaal om draait; Het laten stralen van de ander!

Jesse Bussemaker

 

Stem of voeg toe aanUitleg over het gebruik van deze icons :  Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op Digg Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je Google bladwijzers Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner

Mijn reactie