Klootzak!

9 januari 2014
Categorieën: Gastblog
Geen reacties »

Als dagvoorzitter neem je voortdurend beslissingen. Soms is het voor het welslagen van de bijeenkomst nodig af te wijken van het vastgestelde programma. Er is dan niet altijd ruimte voor overleg.
Gespreksleider Stefan Wijers ondervond dat de reactie van de opdrachtgever hierop kan verschillen. En trok daar lering uit.

Twee gebeurtenissen kort na elkaar zijn van beslissende invloed geweest op hoe ik mijn werk als dagvoorzitter doe. De eerste was een spontaan interview met gevolgen aan het slot van een symposium over preventie in de zorg. De tweede was een ontmoeting met Staatssecretaris Ben Knapen van Ontwikkelingssamenwerking. Deze column gaat over jezelf in de spiegel kunnen kijken en waar je voor op aarde bent als dagvoorzitter.

vloeken

Toen de topambtenaar, die bij ontstentenis van de minister een praatje had gehouden, het podium wilde verlaten hield ik hem staande: ‘Wacht even, vindt u het goed dat ik een paar vragen stel?’ Het was niet afgesproken, maar in een fractie van een seconde besloot ik een paar dingen voor te leggen waarvan in wist dat het publiek, 350 man, er zwanger van was en op ‘verlossing’ wachtte.
Leuk was anders, dat merkte ik wel, maar de meneer kon moeilijk anders dan meewerken. Toen ik het vervolgens waagde om op te werpen of het ook weleens moeilijk is loyaal te zijn aan het beleid van de minister was de boot aan en hield de zaal z’n adem in. De ogen van de ondervraagde stonden op onweer, afgemeten merkte hij op: ‘Ik zit al lang in dit vak en deze storm zal ik ook weten te doorstaan.’
Mijn opdrachtgever was pijnlijk verrast en stelde tijdens zijn afsluiter hoorbaar voor eenieder, ‘Stefan, dit was niet afgesproken’. Zo goed en zo kwaad als het kon reageerde ik met een kwinkslag en verder lachte ik als een boer met kiespijn. Tijdens de borrel nog nooit zoveel commentaar gekregen. Variaties op ‘Goed zo Stefan, eindelijk van katoen gegeven’ tot ‘Dit is not done; je hebt die man in z’n hemd gezet’. De gebeurtenis bleef nadien door mij hoofd spoken, had ik hier nu wel goed aan gedaan?

Enkele maanden later zou Ben Knapen een Engelstalig Clingendael-symposium afsluiten. Met het ministerie waren strakke afspraken gemaakt: eerst ging de bewindsman zijn praatje houden en daarna was er gelegenheid voor vragen uit de zaal. Een bont gezelschap van binnen- en buitenlandse experts uit de hoek van ontwikkelingssamenwerking was bijeen en tijdens de speech van Knapen zei mijn gevoel plots: dit moet anders! Bezuinigingen hangen in de lucht en als we straks de zaal vrij spel geven, verzanden we alleen maar in negatieve energie. Maar ja, afspraak is afspraak. Of niet?
Pull yourself together, zei ik tegen mezelf. Durf op je intuïtie te vertrouwen en doe je ding! Zo kwam het dat we de boel omdraaiden en dat ik spontaan meneer Knapen uitnodigde zelf de vraag aan de zaal te stellen die hij altijd al had willen stellen. Ook hier allereerst ongemak in de ogen van bevraagde, maar ik praatte nog even door en na enkele seconden zag ik dat de oud-NRC-hoofdredacteur er klaar voor was. Via twee vragen, ‘Klopt het dat Nederland in sommige dingen goed is?’ en ‘Klopt het ook dat Nederland in het buitenland in sommige andere dingen minder goed is?’, wist Knapen zijn publiek daarheen te verleiden, met mij als assistent die met de microfoon links en rechts door de zaal beende, waar hij ze hebben wilde. Namelijk accepteren dat je een euro maar beter in kunt zetten waar die het meest effectief is.
Ook hier was er na afloop een borrel en een BZ-topambtenaar voegde me half in scherts toe: ‘klootzak!’ en wilde weten of ik dit met de Staatssecretaris af had gesproken. Nee dus en dat had ik wel moeten doen vond hij.

In de kern is een dagvoorzitter een procesbegeleider. Iemand die zijn talent inzet, zeker ook in het voortraject, om een geslaagde bijeenkomst te maken en het doel van bijeen zijn te bereiken. ‘Wat wil je dat de mensen morgen anders doen dan vandaag?’ is daarbij de simpele edoch dikwijls lastige vraag die volstaat. Op de weg van A naar B kan je, zelfs als opdrachtgever die de factuur betaalt, voor verrassingen komen te staan. Verrassingen die niet allemaal vooraf vallen in te calculeren en waar de moderator van dienst handelingsvrijheid in heeft. Je moet de kern willen en kunnen raken – en zondig hard ook! Dus op het moment suprême beslissen, we doen het toch anders.
Tegelijk moet je vermijden dat je een ongeleid projectiel bent en dat je opdrachtgevers tegen je in het harnas jaagt.
Mijn les uit de gebeurtenissen die ik beschreef is deze: Help mensen in hun kracht komen, zoals ik dat sterk voelde bij Ben Knapen. Als een kentering nodig is om dat te bewerkstelligen c.q. het doel van de bijeenkomst nóg dichterbij te brengen, doe het dan. Maar ga niet iemand, zoals de zorgambtenaar, onvoorbereid op een toch ietwat lullige manier een beurt geven voor een volle zaal. Dan ben je verkeerd bezig. Het vak van dagvoorzitter heeft met lef en durven te maken. Tegelijk moet je betrouwbaar zijn en ben je in the end een dienaar. Het blijft koorddansen.

Stefan Wijers

Stem of voeg toe aanUitleg over het gebruik van deze icons :  Plaatsen/stemmen op NUjij Plaatsen/stemmen op eKudos Plaatsen/stemmen op MSN Reporter Plaatsen/stemmen op Digg Stumble it! Voeg dit artikel toe aan Del.icio.us Voeg toe aan je Google bladwijzers Abonneer je op de RSS-feed van deze site Verstuur deze pagina per e-mail via Feedburner

Mijn reactie