Asielzoekers in het dorp: gespreksleiding tijdens een inspraakavond

14 oktober 2015
Categorieën: Je publiek beter bereiken, Nieuws, Over vragen stellen en discussie voeren, Verhalen uit de praktijk
Geen reacties »

De mogelijke komst van een asielzoekerscentrum blijkt meestal goed voor heftige emoties en veel vragen. En laat dat nu net de specialiteit zijn van Marion van der Voort: Een stevige dagvoorzitter die een dergelijke avond tot een goed einde brengt. In haar vele jaren ervaring met juist dit soort bijeenkomsten ontwikkelde ze haar eigen set randvoorwaarden voor een succesvolle bewoners- of inspraakavonden.

WEZEP - Info avond AZC Voor Harmieke Paters COPYRIGHT Wilbert Bijzitter

 

Marion van der Voort stond in verschillende gemeentes te midden van honderden boze bewoners voor de taak om bewoners aan het woord te laten en bestuurders hun verhaal te laten vertellen: “Bij heftige emoties en dreigende tweespalt in een gemeenschap weet je vooraf dat een debat geen feestje wordt. Maar vaak is een dergelijke bijeenkomst wel nodig om lucht te geven aan emoties”.

Het gemeentebestuur wil een begin gesprek op gang brengen met bewoners over vragen, angsten en meningen over de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum. Het COA wil vooral graag informatie geven. Boze bewoners grijpen de kans aan om hun ongenoegen luid te uiten. Marion brengt deze drie spelers bij elkaar met haar vaste ‘wetten’ voor bewoners- en inspraakbijeenkomsten:

Onafhankelijkheid

Onafhankelijkheid van de voorzitter is altijd essentieel. Het wantrouwen bij een deel van de bevolking is immers groot en velen hebben het gevoel, dat ‘alles toch al voorgekookt is’. Het is daarom ook erg belangrijk deze onafhankelijkheid meteen aan het begin sterk te benadrukken, zegt Marion: “En je moet dit gedurende de bijeenkomst blijven herhalen. Niet door te zeggen dat je onafhankelijk bent, maar vooral door dat te laten blijken. De burgemeester krijgt dezelfde behandeling als de buurvrouw van nummer 16, in procedure én in scherpte van vragen”.

Codering

Een goede bijeenkomst begint met het zetten van de toon. Deelnemers weten zo meteen wat hun rol en ruimte is. Marion kiest ervoor om eerst een paar bewoners aan het woord te laten, voordat de feitelijke toelichting begint: “Daarmee maak ik ze direct duidelijk dat bewoners tijd en gelegenheid krijgen om hun woordje te doen en dat ook hun mening telt. Dat geeft iets meer rust in de eerste, cruciale minuten. En daar heb je de rest van de bijeenkomst profijt van”.

Interactie

Presentaties en lange monologen zijn bij deze bijeenkomst uit den boze. Het gaat er immers om, alle partijen met elkaar in gesprek te brengen; hoe moeilijk de relatie ook is.
Daarom voert Marion vraaggesprekken met de bestuurders in plaats van ze te laten zenden. Met korte, krachtige tussenvragen kan ze bijvoorbeeld de burgemeester aanspreken op de vragen die in de zaal leven. De bewoners voelen zich daarmee vertegenwoordigd en de emotie uit de zaal wordt gekanaliseerd. “Het gaat mij altijd om de vraag achter de vraag die mensen stellen. Ik toon werkelijke interesse in hun betoog en adresseer de essentie. Om vervolgens te zorgen dat de bestuurder daar een helder antwoord op geeft.”

Controle

Hoewel het draait om de bewoners, mogen die op geen enkel moment ‘de orde’ over nemen. De gespreksleider moet – ten dienste van alle partijen – steeds de leiding hebben. De gouden regel dat de microfoon in handen van de voorzitter blijft, is cruciaal. Evenals duidelijke regels vooraf over het woord voeren. “Gelijke behandeling betekent dat noch de buurvrouw, noch de burgemeester de microfoon zelf mag vasthouden. Dat is juist voor een burgemeester wel even wennen. Maar tijdens die avond heb ik de leiding en niet de burgemeester”, aldus Marion

Spelregels

Eén van de belangrijke aandachtspunten is het in stand houden van een minimaal fatsoen. De kunst daarbij is om dit fatsoen te kanaliseren, zonder de achterliggende zorg of angst de kop in te drukken. Marion haar aanpak is helder: “Extreme standpunten, vol van emotie zijn toegestaan. Ik vertaal deze in al hun scherpte, maar laat daarbij de scheldwoorden weg. Daarmee wordt de toon gezet en geef ik zelf het goede voorbeeld”.
Mensen afkappen die in hun emotie kwetsende dingen roepen is best lastig, maar blijkt noodzakelijk om escalatie te voorkomen. En zo balanceert Marion tussen de partijen die recht tegenover elkaar staan. Want hoe luider de tegenstanders van de komst van een asielzoekerscentrum zich roeren, hoe dieper de voorstanders geraakt worden. Beiden moeten respectvol het woord kunnen voeren. Marion fungeert als bliksemafleider, scheidsrechter, relativerende factor en baken voor de sprekers. Altijd zoekend naar de nuance en het evenwicht tussen meningen.

Voorbereiding

Goede voorbereiding is noodzakelijk. De voorzitter moet de cruciale feiten en gevoeligheden kennen. Dat is belangrijk om de gesprekonderwerpen te herkennen, die iets meer tijd en ruimte nodig hebben. Of juist alert te zijn op zijpaden die niet bewandeld moeten worden en in te grijpen zodra die in beeld komen. Beleidsnotities, het krantenarchief maar ook sociale media kunnen een bron van informatie zijn.
“Ik probeer bij de ontvangst in de hal te staan om de stemming te peilen en eventueel vast van mensen te horen wat zij van de avond verwachten. Vaak herken je dan ook de smaakmakers van de avond en kun je vast kennis maken. Het helpt als je elkaar al even in de ogen hebt gekeken. Bij avonden met 500 bezoekers is dat wat lastiger. Verwacht niet dat er tijdens zo’n informatieavond een gesprek op niveau plaatsvindt. Feitelijke informatie zenden draagt niet bij aan het beteugelen van emoties. Nuance houdt geen stand, als de standpunten verharden. Maar het is een begin van een gesprek. Als de avond zonder incidenten verloopt, kunnen de echte gesprekken later plaats vinden in kleinere groepen over de wezenlijke vragen en angsten die een rol spelen. Om dan te komen tot afspraken”.

Dit is waar gespreksleiders als Marion van der Voort en Hans Etman aan bij willen dragen, als de gemoederen verhit raken. Dat is een belangrijke, maatschappelijke taak die soms veel eist van een dagvoorzitter.
Deze mensen zijn in staat de heftigste bijeenkomsten te leiden. De enige uitzondering: echte idioten zijn niet te modereren.

 

Een 10 is waardeloos. Doe mij maar een 5!

1 oktober 2015
Categorieën: Je publiek beter bereiken, Stand van het vak
Geen reacties »

Dagvoorzitters worden met regelmaat beoordeeld; net als sprekers en bijeenkomsten. Er bestaan zelfs websites, waar mensen dagvoorzitters kunnen beoordelen; net zoals die er zijn voor hotels, restaurants, etc. Maar laten we nu eens kritisch kijken, wat die waarderingen eigenlijk zeggen … in de meeste gevallen helemaal niets! Ik kan niets met een 10, een 8 of een 5, zolang ik niet weet op basis van welke criteria deze nu precies is gegeven.
Wil je zinvol beoordelen, dan zijn dit 4 belangrijke voorwaarden.

geslaagd-hoed

 

 

Waardeer op een helder doel

Vaak worden dagvoorzitters, sprekers en bijeenkomsten beoordeeld, zonder dat de ‘examinanten’ weten wat nu precies het doel was van die bijeenkomst. En daarom worden gespreksleiders zo vaak geprezen om bijvoorbeeld hun ‘gevoel voor humor’: omdat mensen geen idee hebben, waar ze anders op zouden moeten oordelen. Het is dus cruciaal dat het doel helder is, zodat deelnemers kunnen beoordelen of het optreden van de dagvoorzitter werkelijk bij droeg aan het behalen daarvan.
Een paar voorbeelden: als je weet dat het doel van de meeting is om alle facetten van een probleem in kaart te brengen, weet je ook of de moderator daar aan heeft bij gedragen. En als je weet dat een interview bedoeld was om de menselijke kant te laten zien van de manager, zul je niet langer zeggen ‘dat het een aangenaam gesprek was’. Dan kun je namelijk specifiek melden ‘dat je verrast werd door de betrokkenheid van de manager bij het wel en wee van zijn mensen’ (of niet, natuurlijk).
Zodra je het doel helder voor ogen hebt, wordt een 8 waardevol. Dan krijgt hij of zij hem namelijk niet meer voor vriendelijkheid, maar voor werkelijk toegevoegde waarde.

Waardeer op heldere criteria

Als dagvoorzitter wil ik weten wat er van me verwacht wordt. En daar wil ik dan ook op beoordeeld worden. Soms kan dat zelfs betekenen, dat een matig cijfer juist wijst op een succesvol optreden. Wederom een voorbeeld: voor één van mijn meest geslaagde optredens kreeg ik een 5. Veel deelnemers vonden me een ‘drammer’. En daar werd ik blij van!
In dit geval was het namelijk mijn rol om te drammen. De deelnemers moesten geconfronteerd worden met zaken die niet lekker liepen in de organisatie en moesten hun eigen rol daarin gaan zien. En dan gaat vooruitgang soms gepaard met enig ongemak. Mijn klant huurde me in, juist om dat ongemak te veroorzaken en zodat zij het niet zelf hoefde te doen. Ik speelde mijn rol (met verve, durf ik te zeggen), de bijeenkomst haalde zijn doel en mijn klant was tevreden.
In dit geval was de 5 geen teken van falen; integendeel!

Waardeer op de juiste vragen

Zijn het doel en de criteria helder, dan is het vinden van de juiste evaluatievragen de volgende stap. De simpele vraag ‘hoe goed vond u de dagvoorzitter’ volstaat niet meer, omdat mensen niet weten wat je bedoelt met ‘goed’. En dan ben je dus weer terug bij het beoordelen op een goed gevoel voor humor.
Een veel gestelde vraag is: ‘hoe scoorde de moderator op inhoud?’ Toegegeven, deze vraag is al wat specifieker. Maar waarom zou je hem stellen? In de meeste gevallen gaat de dagvoorzitter immers helemaal niet over de inhoud, maar over het proces.
Dus moet de meeting owner op zoek naar een vraag die iets zegt over het doel en over de rol die de dagvoorzitter (of spreker, cateraar, locatie etc) daar in speelde. In mijn eerdere voorbeeld had dus gezocht moeten worden naar iets als ‘kreeg u een nieuwe kijk op het functioneren van onze organisatie’, of  ’hielp de dagvoorzitter de deelnemers om hun eigen rol in het probleem te zien?’ Met dat soort vragen hadden de bijeenkomst en ik hoger gescoord; zeker weten!

Waardeer op behoefte

Een spreker of dagvoorzitter die voor één bijeenkomst een 10 scoort, is niet noodzakelijk de beste keuze voor iedere andere bijeenkomst. Want daar gelden weer een ander doel en andere eisen.
Een gespreksleider die vooral ruime voldoendes scoort op awardshows, was waarschijnlijk niet geschikt geweest voor de bijeenkomst die ik deed. En omgekeerd zou ik met een goede score op die meeting niet per definitie geschikt geweest zijn voor een awardshow.

Conclusie

Cijfers geven is goed, zolang doel, criteria en vragen maar goed overdacht zijn. Als je op zoek bent naar een dagvoorzitter, spreker, etc en je gaat daarvoor naar een beoordelingssite, hou dan in gedachten dat de meeste cijfers waardeloos zijn. Als je wilt kijken naar cijfers, zoek dan naar bewijs waar die cijfers voor staan.

Jan-Jaap